ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
78
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
را كشت و ديوار و برج و حصار شهر را ويران كرد بعد از آنجا به شهر « اربونه » رفت و در آنجا هم كشت و ويران كرد و در بلاد فرنگ لشكر كشيد و تا جاى دور رسيد و سرزمين « شرطابيه » را پامال سم ستور كرد . مردان جنگجو را كشت و زنان را اسير كرد . چندين ماه در بلاد فرنگ زد و كشت و ويران كرد و سوخت و گرفت و ربود و برد و دشمن را سخت مرعوب كرد كه در همه جا از سطوت او مىگريختند و پس از اينكه همه را گوشمالى داد و تسخير كرد بديار خود بسلامت و غنيمت بازگشت . كسى نميداند كه چه مقدار غنيمت آورد غير از خدا . آن جنگ و غزا يكى از بزرگترين جنگهاى مشهور مسلمين در اندلس بود . بيان ايالت فضل بن روح بن حاتم در آفريقا در آن سال كه سنه صد و هفتاد و هفت بود رشيد ( هارون ) فضل بن روح بن حاتم را بايالت آفريقا منصوب كرد . رشيد قبل از آن پس از وفات روح بن نصر مهلبى را بايالت آن ديار برگزيد بود . فضل هم راه بغداد را گرفت و نزد رشيد رفت و ايالت افريقا را ( جاى پدر ) درخواست نمود . رشيد هم پذيرفت و او را امير آفريقا كرد او در ماه محرم سنهء صد و هفتاد و هفت بافريقا باز گشت . امارت تونس را ببرادر زاده خود مغيرة بن بشر بن روح واگذار نمود . مغيره نسبت بسپاهيان بىاعتنا و بدگمان شد . همچنين فضل سپاهيان را حقير و ناچيز شمرد زيرا آنها بوالى سابق نصر بن حبيب ممايل بودند . اهالى تونس و بفضل نامه نوشتند كه آنها را از حكومت برادرزادهاش معاف بدارد او به آنها پاسخ نداد . آنها بر تمرد و عصيان تصميم گرفتند و تجمع نمودند . سالارى از خراسانيها بنام محمد بن فارسى ( ايرانى ) در آنجا بمردم گفت : كار شما بسامان نخواهد رسيد مگر اينكه براى خود رئيس و قائد انتخاب و معين كنيد . هر گروهى كه رئيس نداشته باشند دچار هلاك خواهند شد . مردى را در نظر